ನವದೆಹಲಿ, ಆಗಸ್ಟ್ 28: ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ನೀಡಿದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜನಧನ್ ಯೋಜನೆ (PMJDY) 12 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ. 2014ರ ಆಗಸ್ಟ್ 28ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಯೋಜನೆ ಆರಂಭವಾದ ಬಳಿಕ ಇದುವರೆಗೆ 59 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಜನಧನ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ₹3.17 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಠೇವಣಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಜನಧನ್ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನಧನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರತಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಠೇವಣಿ ಸುಮಾರು ₹5,356ರಷ್ಟಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಖಾತೆಗಳ ಪೈಕಿ 78% ಖಾತೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಅರೆನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸುಮಾರು 56% ಖಾತೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬುದು ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಜನಧನ್ ಖಾತೆದಾರರಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ 41 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ರುಪೇ (RuPay) ಕಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರವೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಡವರು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಉಳಿತಾಯ, ವಿಮೆ, ಸಾಲ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಇದು ನೆರವಾಗಿದೆ.
JAM ತ್ರಿವಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಜನಧನ್ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ
ಜನಧನ್–ಆಧಾರ್–ಮೊಬೈಲ್ (JAM) ತ್ರಿವಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜನಧನ್ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಖಾತೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನೇರ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಇದು ನೆರವಾಗಿದೆ.
ಜನಧನ್ ಯೋಜನೆಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Financial Inclusion Index) 2018ರಲ್ಲಿ 53.9ರಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು 2026ರಲ್ಲಿ 67ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಲ, ವಿಮೆ, ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜನಧನ್ ಯೋಜನೆ ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
