ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಸೇರ್ಪಡೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Financial Inclusion Index – FI-Index) 70.0ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ 67.0 ಅಂಕಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಏರಿಕೆಯು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಹಣಕಾಸು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
FI-Index ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಸರವನ್ನು 97 ವಿವಿಧ ಸೂಚಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮೂಲ ವರ್ಷ (Base Year) ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಇದು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ (Access) – 35%
- ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆ (Usage) – 45%
- ಸೇವೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ (Quality) – 20%
ಇತ್ತೀಚಿನ ಏರಿಕೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಜನರು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ, ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಎಲ್ಲಾ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿ ಆರ್ಬಿಐ ಈ ಸಮಗ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸೇರ್ಪಡೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. 2021ರ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ, 2020-21ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
