ಮುಂಬೈ: ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಊಹಾಪೋಹದ ವಹಿವಾಟು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ಹೊಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಮೂಲ ವಿನಿಮಯ ಅಪಾಯದ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಡೆರಿವೇಟಿವ್ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ 5 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಧಿಕೃತ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಸಂಬಂಧಿತ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಈ ಮಿತಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಈ ಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ರದ್ದಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮರುನೋಂದಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ
ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಯಮ ಜಾರಿಯಾದ ನಂತರ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾದ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಡೆರಿವೇಟಿವ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ವಿತರಕರು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಗಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಅವಧಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಅವಕಾಶ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ.
ಒಂದೇ ಮೂಲ ವಿನಿಮಯ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕೃತ ವಿತರಕರ ಮೂಲಕ ಮರುಮರು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಬೇರೆ ಅಧಿಕೃತ ವಿತರಕರ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ದೃಢೀಕರಿಸಬೇಕು. ಒಂದೇ ಅಪಾಯದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹಲವು ವಿತರಕರ ಮೂಲಕ ಭಾಗಶಃ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದರ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
2 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲವು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ಮೀಸಲು
ಆರ್‌ಬಿಐ ‘ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಅಪಾಯ ಮೀಸಲು’ (Foreign Exchange Risk Reserve–FERR) ಎಂಬ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ರೂಪಾಯಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆ ವಹಿವಾಟಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸುವ, 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಮಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯದ ಅರ್ಹ ಡೆರಿವೇಟಿವ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಶೇ. 20ರಷ್ಟನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ವಿತರಕರು ನಗದು ಮೀಸಲಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಒಪ್ಪಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಈ ಮೀಸಲನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಹಲವು ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಿದೆ. ಇಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಧಿಕೃತ ವಿತರಕರು ಎಫ್‌ಇಆರ್‌ಆರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು.
ಸುತ್ತೋಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ 25ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಸುತ್ತೋಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ 26ರಲ್ಲಿನ ಎಫ್‌ಇಆರ್‌ಆರ್ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ ನಂತರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅರ್ಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಊಹಾಪೋಹದ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
